< terug

“Hoera! Er is een nieuwe jeugdleider! Daar stonden we om te springen. Als we hem vanavond nou laten meekijken met de tienerclub, dan kan hij volgende week het kamp leiden!”

Het is wat gechargeerd, maar dit geeft wel aan wat er vaak gebeurt als er een nieuwe leider is, vooral als de nood hoog is. Grote opluchting, weinig tijd. De junior leider wordt snel bijgepraat en vervolgens in het diepe gegooid. Met wat geluk en goede wil blijft hij of zij wel zwemmen, maar ideaal is het niet.

Vier fasen

Inwerken is belangrijk. Iemand mee laten kijken hoe een senior leider het doet, zodat de junior dat kan gaan uitproberen en in zijn rol groeien. Het is belangrijk om hier te tijd voor te nemen en het is voor zowel de kerkleiders als de teamleider belangrijk die tijd te bieden en er nadruk op te leggen.

Een helpende tool om het inzetten van je nieuwe leiders in beeld te brengen is dit vierkant. In deze vier fasen groeit de junior leider toe naar een zelfstandige leider en begeleidt de senior leider hem in dat proces. (Trouwens, junior en senior heeft niet met leeftijd te maken. We gebruiken de termen om onderscheid te maken tussen de nieuwe en de ervaren jeugdleider.)
 

Fase 1: Jij kijkt, ik doe

In deze fase ben jij het als sr. leider die de leiding heeft. Jij hebt een visie, een idee en je hebt iemand gespot en uitgenodigd. Kenmerkend voor fase 1 is dat de sr. leider vrij directief is. Hij geeft veel informatie, legt veel uit en is sturend in wat hij verwacht van de jr. leider.

In het begin wordt er van die jr. leider nog niet veel gevraagd. Hij staat erbij en kijkt ernaar. Hij is ergens voor gevraagd en heeft ja gezegd. Hij is vaak heel enthousiast en heeft er zin in, maar heeft nog niet zo veel ervaring en kennis. Hij weet misschien nog niet precies waar hij ‘ja’ tegen heeft gezegd….
 

Fase 2: Jij helpt, ik doe

Al doende rol je vanzelf in fase 2. In deze fase is de sr. leider nog steeds degene die het voortouw neemt, maar de verantwoordelijkheid van de jr. is toegenomen. Hij heeft beter zicht op waar hij ‘ja’ tegen heeft gezegd en vaak valt het hem zwaarder dan gedacht. Hij begint tegen zijn eigen onkunde aan te lopen en heeft soms de neiging de handdoek in de ring te gooien.

Als sr leider ben je nu veel meer een coach, die bemoedigt en motiveert.
In deze fase zijn 3 dingen belangrijk.
  • Dat je de visie steeds blijft verwoorden (we willen jongeren tot discipel maken!)
  • Dat je tijd met je jr. leider doorbrengt (samen eten, wandelen, kletsen)
  • Dat je genade hebt (fouten maken mag, ga niet weer alles zelf doen).

Fase 3: Jij doet, ik help

Als je dit goed doet kom je in fase 3. Hierin draaien de rollen langzaam om. Je jr. leider gaat steeds meer dingen doen en jouw rol wordt meer ondersteunend. De junior heeft zich de visie eigen gemaakt en gaat steeds meer successen boeken in het werk.

Hij leert meer, wordt zelfstandiger en zelfverzekerder. Jullie zijn op elkaar ingespeeld en hebben er plezier in om samen te werken. Het is een comfortabele fase: je bent samen aan het bouwen en er is harmonie. In fase 2 en 3 staat imitatie centraal.  Door de senior te imiteren, gaat de junior leider groeien.

Voor een sr. leider kan het soms een uitdaging zijn om los te laten. Je werk overdragen betekent vaak genoegen nemen met een (tijdelijke) kwaliteitsvermindering. Maar dit is uiteindelijk de enige manier om uiteindelijk te versnellen.

Hoewel deze fase heel comfortabel voelt, is het niet de bedoeling hier te
blijven…
 

Fase 4: Jij doet, ik kijk

Om het werk over te dragen is het belangrijk dat de jr. leider de leiding krijgt en de sr leider zich terugtrekt. In fase 4 is de jr. zover dat hij zelfstandig de leiding neemt. Dat gebeurt alleen als jij hem uitdaagt om uit de comfortabele ‘samen’-fase te komen (fase 3), en zelf de leiding te pakken. Op zijn manier, waarbij er ruimte is voor zijn eigen kleur en ideeën, ook al zijn die anders dan hoe jij het zou doen.

Ruimte voor innovatie dus. Je bent nog op de achtergrond aanwezig, voor advies, een compliment of feedback, maar in principe is dit de fase van ‘het grote loslaten’. Jouw aanwezigheid zorgt ervoor dat de jr. zich gezien weet en zich ondersteund voelt om te gaan.

Fase 4 is onmisbaar om een beweging op gang te krijgen. Als je fase 4 mist, mis je de multiplyer. Dan heb je één mooi team. Ga je echter door naar fase 4, dan heb je in potentie twee mooie teams: jr. is sr. geworden en je kunt allebei weer een nieuwe jr. meenemen en toerusten.
 
In veel gemeenten krijgen mensen een taak en worden ze geacht dit direct zelfstandig te kunnen uitvoeren. Van fase 1 gaan ze dus direct naar fase 4. Dit kan ervoor zorgen dat ze zich onzeker en onbekwaam voelen. Ze hebben geen idee wat ze aan het doen zijn en of dat goed is. Door VOORDOEN – SAMEN DOEN – (en dan pas) ZELF DOEN help je ze goede leiders te worden, die ook weer in staat zijn anderen mee te nemen.

Zijn er nieuwe leiders die jij mee kunt nemen in dit vierkant? In welke fase zit jij, als senior, of juist junior leider? Hoe kun je bewust een volgende stap zetten?



(Fotocredit: rawpixel)